Podstawowe zasady rozwoju

Po pierwsze, nie popełniajmy błędu myśląc, że rozwój zaczyna się dopiero z chwilą urodzenia się dziecka. Rozwój ten trwa nieprzerwanie od chwili poczęcia. Po drugie — rozwój po urodzeniu jest rozwojem ciągłym, chociaż nie zawsze może on być dla ciebie zauważalny. Są takie przedziały czasu, w których wydaje się, iż rozwój dziecka w jakiejś dziedzinie zatrzymał się na kilka tygodni lub nawet miesięcy. Potem jednak następuje gwałtowny skok rozwojowy, i dziecko, które w danym tygodniu mówi niewiele, w 3 lub 4 tygodnie później mówi bardzo dużo. Te widoczne okresy zastoju w zakresie rozwoju danej umiejętności zdarzają się, gdy w tym samym czasie zdobywanie innych umiejętności, takich jak np. siadanie lub chodzenie, przebiega bez zakłóceń. Wydaje się, jakby dziecko nie potrafiło nabywać dwóch ważniejszych umiejętności równolegle w tym samym czasie. Po trzecie, rozwój jakiejkolwiek sprawności zależy od dojrzałości i gotowości układu nerwowego do jej nauczenia się. W komórkach nerwowych mózgu i rdzenia kręgowego dokonują się określone zmiany, zanim stosowana umiejętność może się rozwinąć. Żadne ćwiczenia nie potrafią spowodować, aby dziecko nabyło takiej sprawności, jak np. chodzenie, zanim do tego dojrzało. Ponieważ rozmaite zwierzęta, takie jak np. jagnięta, rodzą się z rdzeniem kręgowym, w którym rozwój komórek nerwowych jeszcze przed urodzeniem poszedł dalej niż u niemowląt ludzkich, dlatego te zwierzęta mogą chodzić, a nawet biegać zwykle zaraz po urodzeniu, podczas gdy ludzkie niemowlęta mają długą drogę do pokonania, zanim zaczną chodzić — aż rozwój ich mózgu i rdzenia kręgowego osiągnie stadium umożliwiające chodzenie. Psychologowie przeprowadzili obszerne badania nad nowo narodzonymi dziećmi przez prostą obserwację albo za pomocą skomplikowanych, elektro­nicznych lub innych mechanicznych przyrządów i wykazali, że nowo narodzone niemowlęta mogą nieznacznie obracać głowę śledząc przesuwającą się osobę. Niemowlę chętniej spogląda na naturalny obraz twarzy niż na obrazek, w którym oczy, nos, usta są ze sobą pomieszane. Wpatruje się dłużej w czarną masę na białym papierze niż na 3 czarne kropki. Obraca głowę w stronę dźwięku. Dostosowuje swoją pozycję, kiedy przedmiot zbliża się do niego, odwracając się od niego. Potrafi umiejscowić pierś matki przez zapach mleka i przedkłada zapach matki nad inne. W pierwszych kilku dniach może ono naśladować wysuwanie języka. Wykazuje większe zaintereso­wanie dźwiękiem mowy niż innymi dźwiękami. Odróżnia i woli słuchać głosu matki niż głosu obcych osób. Niemowlęta rodzą się ze zmysłem powonienia i smaku. Po czwarte, wszystkie dzieci przechodzą przez te same etapy rozwoju, z wyjątkiem raczkowania, występującego tylko u niektórych z nich. Jednak tempo rozwoju jest u każdego dziecka inne; różnice mogą być nawet bardzo duże. Innymi słowy, chociaż każde dziecko uczy się siedzieć, zanim zacznie chodzić, wiek, w którym dzieci uczą się tych umiejętności, jest bardzo różny. Trzeba tu podkreślić, że dzieci często są zaawansowane w rozwoju w pewnych umiejętnościach i jednocześnie są względnie opóźnione w innych. Niektóre są jednakowo opóźnione lub jednakowo zaawansowane we wszystkich umiejęt­nościach, lecz są one raczej wyjątkiem niż regułą. Najczęściej widzi się dziecko, które jest znacznie zaawansowane np. w chodzeniu, a jest zaledwie przeciętne w innych umiejętnościach, lub dziecko, które jest przeciętne albo rozwija się szybciej w zakresie wielu sprawności, wykazuje natomiast w porównaniu z innymi opóźnienie w mowie. Ta charakterystyczna cecha rozwojowa jest często uwarunkowana dziedzicznie. W niektórych rodzinach u dzieci stwierdza się przyspieszenie lub opóźnienie rozwoju pewnych umiejętności, takich jak np. chodzenie lub mówienie, i dokładnie to samo spotykamy w wywiadzie ze strony matki lub ojca. Często jednak nie ma uchwytnej przyczyny warunkującej tego rodzaju różnice. W poszczególnych częściach tego rozdziału podane przez nas przedziały wieku dla rozwoju różnych umiejętności są tylko przybliżone. Niektóre prawidło­wo rozwijające się dzieci zdobywają te sprawności wcześniej, inne później. Przyczyny warunkujące niektóre z tych różnic będą omówione później, o innych już wspomnieliśmy. Nie należy sądzić, że jakieś dziecko źle się rozwija, ponieważ nie zdobyło pewnych umiejętności w wyznaczonym wieku. Podane normy są tylko przeciętne i nie odnoszą się do wszystkich prawidłowo rozwijających się dzieci. Błędem jest twierdzenie, że dziecko powinno osiągać określony stopień rozwoju lub pewną wagę, albo wysokość w określonym wieku. Każde dziecko jest inne.

Both comments and pings are currently closed.